Vừa qua, tại Trung tâm Hành chính thành phố Đà Nẵng, Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng phối hợp cùng Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh quốc tổ chức Diễn đàn với chủ đề tập trung vào khung pháp lý, lĩnh vực, sản phẩm ưu tiên và cơ hội đầu tư, xoay quanh các trụ cột trọng tâm là tài chính xanh, môi trường, xã hội và quản trị, thị trường carbon cùng các sản phẩm tài chính bền vững. Sự kiện chuyên đề đã khắc họa rõ nét hình hài của một điểm đến tài chính mới tại khu vực.
Mô hình hai địa điểm và tầm nhìn phát triển khác biệt
Sự hình thành hệ thống trung tâm tài chính quốc tế của Việt Nam dựa trên chiến lược phân định vai trò sắc nét. Trong khi Thành phố Hồ Chí Minh đóng vai trò hạt nhân về tài chính - ngân hàng truyền thống, Đà Nẵng lại chọn lối đi riêng khi tập trung vào tài chính xanh và khoa học công nghệ. Hai cực tăng trưởng này tạo nên không gian cạnh tranh lành mạnh, mở đường cho việc huy động tối đa các nguồn lực của nền kinh tế.
Theo ông Kevin Iwanaga, Cố vấn cấp cao về Chiến lược của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC Đà Nẵng), bản sắc quốc tế của trung tâm được định hình bởi ba động lực chính. Thứ nhất là sàn giao dịch hàng hóa nhằm đảm nhận vai trò định giá, phòng ngừa rủi ro, tài trợ thương mại, cung cấp dữ liệu thị trường và kết nối logistics. Thứ hai là lĩnh vực quản lý quỹ và tài sản giúp huy động nguồn vốn toàn cầu, tạo dựng phương tiện đầu tư và giải ngân trực tiếp vào các dự án kinh tế thực. Thứ ba là đổi mới sáng tạo Fintech, tạo môi trường thử nghiệm và phát triển các mô hình công nghệ tài chính tiên phong.
Ông Kevin Iwanaga nhấn mạnh rằng cơ chế bứt phá của Trung tâm dựa vào dòng vốn quốc tế khi có sự chắc chắn, tính linh hoạt và tốc độ thực thi. Mối quan hệ ba bên là nhu cầu nhà đầu tư đảm bảo tính chắc chắn của hợp đồng. Cơ chế bứt phá cho phép chọn luật nước ngoài cho các giao dịch đủ điều kiện và sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ vận hành, tạo tác động tích cực tới thị trường vốn nhờ cung cấp cấu trúc giao dịch quen thuộc mà các nhà đầu tư toàn cầu dễ hiểu và tin tưởng.
Hạ tầng thể chế – Bệ phóng từ "quy định" sang "vận hành"
Góc nhìn từ các chuyên gia tại diễn đàn khẳng định nền móng vững chắc nhất của một trung tâm tài chính không chỉ nằm ở hạ tầng vật chất hay tài chính, mà cốt lõi là hạ tầng của niềm tin, sự minh bạch và thể chế. Để thu hút các định chế tài chính toàn cầu, môi trường đầu tư phải vận hành trên khung pháp lý độc lập, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.
Việc áp dụng tiêu chuẩn báo cáo tài chính quốc tế bằng ngôn ngữ toàn cầu, đi kèm năng lực quản trị rủi ro đa chiều bao gồm rủi ro truyền thống, thanh khoản, trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng là điều kiện tiên quyết để giữ chân dòng vốn ngoại.
Tâm điểm của chính sách bứt phá giai đoạn tới được đề xuất là cuộc chuyển dịch từ bứt phá về quy định sang bứt phá về vận hành. Điều này đòi hỏi việc thiết lập lựa chọn luật nước ngoài và sử dụng tiếng Anh trong giải quyết các tranh chấp chuyên biệt, ban hành các ưu đãi thuế, khung tỷ giá và vốn, chính sách nhập cảnh đặc biệt cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát.
Bước tiếp theo để đưa trung tâm vào vận hành thực tế là triển khai hộ chiếu vốn quốc tế nhằm tiếp nhận nhanh các định chế uy tín, xây dựng Bộ quy tắc quỹ nội địa với quy định rõ ràng về thành lập, quản trị, lưu ký. Đồng thời, các cơ quan cần chuẩn hóa thời gian xử lý hồ sơ thông qua cam kết chất lượng dịch vụ (SLA) cấp phép, xây dựng chuẩn dịch vụ luân chuyển vốn minh bạch về thời gian cũng như thủ tục nạp rút vốn, vạch rõ lộ trình chuyển đổi từ sandbox ra cấp phép thương mại và công khai danh mục dự án tiềm năng.
Thước đo thành công bằng giao dịch thực và nhân lực chất lượng cao
Uy tín của VIFC Đà Nẵng sẽ được xác lập qua từng bước đi cụ thể theo lộ trình giai đoạn. Năm 2026 được xác định là thời điểm đặt nền tảng hoàn thiện quy trình vận hành, tiếp nhận thành viên, kết nối hệ thống ngân hàng, ngoại hối và ban hành bộ quy tắc cốt lõi. Đến năm 2027, trung tâm sẽ chính thức ra mắt thị trường hàng hóa giao ngay và kỳ hạn, vận hành các quỹ VIFC đầu tiên, triển khai các đợt Sandbox Fintech và mở phòng dữ liệu dự án.
Sang năm 2028, quy mô hoạt động sẽ mở rộng nhằm thu hút các thành viên quốc tế, thực thi chiến lược quỹ mở rộng, giới thiệu công cụ hàng hóa nâng cao và thương mại hóa các doanh nghiệp tốt nghiệp từ Sandbox.
Hiệu quả hoạt động của trung tâm không đo đếm bằng lý thuyết mà được đánh giá trực tiếp bằng các giao dịch thực tế. Các thước đo cốt lõi bao gồm quy mô vốn quốc tế huy động được, tổng tài sản quản lý của các quỹ đặt trụ sở tại VIFC, thanh khoản thị trường hàng hóa về khối lượng, vị thế mở và số lượng bên tham gia, cũng như số lượng dự án tốt nghiệp sandbox đi vào vận hành thương mại.
Cùng với đó là các chỉ số về thời gian cấp phép trung bình, tốc độ xử lý dòng vốn và chuyển lợi nhuận về nước, số lượng định chế quốc tế hiện diện, cùng mức độ giải ngân thực tế vào nền kinh tế thực như hạ tầng, doanh nghiệp vừa và nhỏ hay thương mại.
Để tạo sức hút vượt trội, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng công bố chuỗi cơ chế và chính sách ưu đãi đặc thù. Các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên sẽ hưởng mức thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi 10% trong vòng 30 năm. Nhằm thu hút nhân tài, thành phố áp dụng chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đến hết năm 2030 cho các chuyên gia, nhà quản lý quốc tế đủ điều kiện, đi kèm hỗ trợ thời hạn cư trú lên đến 10 năm cho bản thân và gia đình.
Song hành với ưu đãi thuế và cư trú, môi trường vận hành tại đây được thiết kế hoàn toàn theo chuẩn mực quốc tế với việc sử dụng tiếng Anh trong toàn bộ hoạt động, không áp dụng hạn ngạch đối với lao động nước ngoài và định hướng áp dụng đầy đủ các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Đặc biệt, Đà Nẵng được định vị như một phòng thí nghiệm cho nền tài chính tương lai, nơi các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho phép chuyển hóa nhanh chóng các sáng kiến đổi mới thành những mô hình kinh doanh có khả năng mở rộng quy mô trên thị trường toàn cầu.
Trong bối cảnh toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang nền kinh tế carbon thấp, việc đặt trọng tâm vào thị trường carbon và dòng vốn xanh được xem là chìa khóa chiến lược giúp Đà Nẵng tạo ra sự khác biệt. Nhu cầu vốn khổng lồ cho quá trình đô thị hóa và phát triển bền vững của Việt Nam trong thập kỷ tới đòi hỏi trung tâm tài chính phải đóng vai trò là cầu nối hiệu quả, chuyển hóa dòng vốn toàn cầu thành nguồn lực phát triển thực chất.
Để vận hành hiệu quả hệ sinh thái này, bài toán về nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố sống còn. Mối liên kết chiến lược giữa các cơ quan quản lý, các tổ chức nghề nghiệp quốc tế như ACCA và hệ thống đào tạo trong nước đóng vai trò then chốt trong việc trang bị cho thế hệ lãnh đạo tương lai năng lực chuyên sâu về tài chính, kiểm toán, giao dịch xuyên biên giới và báo cáo phát triển bền vững. Sự đồng hành của cộng đồng quốc tế cùng cam kết hành động mạnh mẽ từ chính quyền địa phương đang từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa Đà Nẵng trở thành một trong những điểm đến hàng đầu châu Á về tài chính bền vững.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Đà Nẵng - Hồ Kỳ Minh, định hướng của thành phố không dừng lại ở việc biến Đà Nẵng thành nơi quy tụ đơn thuần của các tổ chức tài chính. Thay vào đó, mục tiêu cốt lõi là kiến tạo một nền tảng chiến lược giúp kết nối hiệu quả dòng vốn toàn cầu với các cơ hội đầu tư tại Việt Nam. Đây sẽ là không gian tiên phong phát triển các sản phẩm tài chính mới, đồng thời hình thành một hệ sinh thái hội tụ đầy đủ các yếu tố: tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Lãnh đạo thành phố cũng đặc biệt lưu ý rằng sức hút cùng khả năng cạnh tranh của một trung tâm tài chính quốc tế không nằm ở các chính sách ưu đãi đơn thuần. Yếu tố quyết định chính là niềm tin của nhà đầu tư vào tính minh bạch, chất lượng quản trị và một hành lang pháp lý vững chắc, linh hoạt. Trong bức tranh đó, khung pháp lý đóng vai trò là "hạ tầng vô hình" mang tính nền tảng và quan trọng bậc nhất cho sự phát triển lâu dài của trung tâm.
Bảo Hòa
