Trao đổi về vấn đề này, bà Lương Thị Bích Hạnh, Giám đốc Trung tâm Thẩm định sau cấp Văn bằng bảo hộ thuộc Cục Sở hữu trí tuệ đã có những chia sẻ thiết thực và cụ thể.
Theo bà Lương Thị Bích Hạnh cho biết hệ thống văn bằng bảo hộ hiện nay bao gồm rất nhiều loại hình với thời hạn hiệu lực khác nhau đòi hỏi chủ sở hữu phải đặc biệt lưu tâm. Đơn cử như Bằng độc quyền sáng chế có hiệu lực đến hết hai mươi năm, Bằng độc quyền giải pháp hữu ích kéo dài mười năm, trong khi Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu hay Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp lại có chu kỳ mười năm và năm năm tính từ ngày nộp đơn và có thể được gia hạn nhiều lần theo quy định.
Thậm chí, Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý còn mang lại “quyền năng” bảo hộ với hiệu lực vô hạn kể từ ngày cấp. Tuy nhiên, việc nắm giữ văn bằng chỉ thực sự có giá trị khi chủ thể thực hiện đúng và đủ các thủ tục pháp lý phát sinh trong suốt vòng đời của tài sản trí tuệ.

Bàn về bức tranh phân quyền thực hiện thủ tục, bà Lương Thị Bích Hạnh nhấn mạnh một bước ngoặt quan trọng từ ngày 1/7/2025, khi Nghị định số 133/225/NĐ-CP chính thức phân cấp một số thủ tục cho địa phương. Theo đó, các Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh, thành phố sẽ tiếp nhận và giải quyết các nhóm việc như cấp lại hoặc cấp phó bản văn bằng bảo hộ, đăng ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp, cũng như ghi nhận sửa đổi, gia hạn hoặc chấm dứt trước thời hạn hiệu lực của hợp đồng.
Trong khi đó, Trung tâm Thẩm định sau cấp Văn bằng bảo hộ thuộc Cục Sở hữu trí tuệ vẫn tiếp tục duy trì các thủ tục cốt lõi như gia hạn và duy trì hiệu lực văn bằng, sửa đổi văn bằng, ghi nhận đại diện sở hữu công nghiệp hoặc đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp.

Đặc biệt hơn, bước sang giai đoạn từ ngày 1/7/2026, căn cứ theo Thông tư số 20/226/TTBKHCN, các thủ tục này tiếp tục được tinh gọn mạnh mẽ, cắt giảm chỉ còn hai nhóm thủ tục lớn gồm nhóm duy trì và gia hạn hiệu lực văn bằng bảo hộ cùng nhóm sửa đổi văn bằng bảo hộ để tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.
Khi đi sâu vào từng tình huống thực tế, vị giám đốc trung tâm lưu ý rằng việc quên lịch duy trì hoặc gia hạn văn bằng có thể dẫn đến hệ lụy mất quyền sở hữu đáng tiếc. Đối với sáng chế và giải pháp hữu ích, chủ văn bằng cần thực hiện thủ tục duy trì hiệu lực hàng năm trước khi kết thúc kỳ hạn, trong khi nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp đòi hỏi phải làm thủ tục gia hạn trong vòng sáu tháng trước khi văn bằng hết hiệu lực.
Pháp luật vẫn cho phép nộp muộn trong thời gian ân hạn sáu tháng tính từ ngày hết hạn, hoặc vượt quá thời hạn này nếu chứng minh được lý do trở ngại khách quan hay sự kiện bất khả kháng theo đúng quy định tại Nghị định số 65/223/NĐ-CP.
Đối với các giao dịch thương mại tài sản trí tuệ như chuyển nhượng quyền sở hữu hay chuyển giao quyền sử dụng, bà Lương Thị Bích Hạnh đặc biệt lưu ý các bên phải tuân thủ nghiêm ngặt hình thức hợp đồng bằng văn bản và hoàn tất thủ tục đăng ký tại cơ quan quản lý nhà nước thì mới phát sinh hiệu lực pháp lý đối với bên thứ ba.
Riêng với nhãn hiệu, việc chuyển nhượng tuyệt đối không được gây nhầm lẫn về đặc tính và nguồn gốc hàng hóa, dịch vụ, đồng thời bên nhận chuyển nhượng phải đáp ứng đủ điều kiện đăng ký nhãn hiệu đó.
Cuối cùng, đối với các trường hợp thay đổi tên hoặc địa chỉ do thay đổi địa giới hành chính, chủ văn bằng cần chủ động nộp yêu cầu sửa đổi đến Cục Sở hữu trí tuệ kèm theo văn bản giao quản lý của cơ quan có thẩm quyền để được hỗ trợ ghi nhận thông tin mới hoàn toàn miễn phí lệ phí.
Bảo Hòa