Trí tuệ nhân tạo và xã hội siêu già: Lối đi nào cho ngành y tế?

Tại các hội nghị y khoa quốc tế gần đây, giới chuyên gia toàn cầu nhận định rằng quốc gia Đông Á này không còn là một trường hợp cá biệt, mà đã trở thành một "phòng thí nghiệm sống", nơi thử nghiệm cách nhân loại sẽ ứng phó với tương lai của ngành chăm sóc sức khỏe.

Theo Tiến sĩ Jacqueline W. Kitulu, Chủ tịch Hiệp hội Y tế Thế giới (WMA), trí tuệ nhân tạo (AI) và siêu lão hóa là hai trụ cột đang làm thay đổi căn bản cấu trúc ngành y tế. Đáng chú ý, hai xu hướng mang tính bước ngoặt này lại đang diễn ra đồng thời tại cùng một bệnh viện, một phòng khám ở Hàn Quốc với tốc độ nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Do đó, thế giới kỳ vọng Hàn Quốc sẽ là nước tiên phong đưa ra định hướng và chứng minh cách duy trì chất lượng chăm sóc y tế đỉnh cao trong một xã hội siêu già.

Trước cuộc khủng hoảng thiếu hụt nhân lực y tế đi kèm áp lực dân số già, nhiều ý kiến kỳ vọng AI sẽ là chiếc "phao cứu sinh" thay thế con người. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo y tế toàn cầu đã đồng loạt đưa ra thông điệp cảnh báo mạnh mẽ về tư duy này.

Ảnh: Internet 

Tiến sĩ Willie Underwood III, Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA), khẳng định quan niệm cho rằng AI có thể thay thế bác sĩ chỉ vì sự thiếu hụt nhân sự là vô cùng nguy hiểm. Thực tế tại Mỹ cho thấy, dù có hơn 80% bác sĩ đang sử dụng AI, công nghệ này chủ yếu chỉ được dùng để giảm bớt gánh nặng hành chính như viết hồ sơ bệnh án, hỗ trợ nghiên cứu hoặc tối ưu hóa quy trình đưa ra quyết định lâm sàng.

"AI nên được sử dụng để giải phóng các bác sĩ đang bị kiệt sức, giúp họ có thêm thời gian quý báu chăm sóc trực tiếp cho bệnh nhân của mình," Chủ tịch AMA nhấn mạnh.Dù AI sở hữu khả năng xử lý dữ liệu vượt trội, các chuyên gia khẳng định phán đoán lâm sàng chịu trách nhiệm cho tính mạng con người, trách nhiệm đạo đức và sợi dây niềm tin giữa bác sĩ với bệnh nhân là những giá trị cốt lõi mà không một thuật toán nào có thể sao chép.

Bên cạnh những lợi ích không thể phủ nhận, việc áp dụng AI vào y tế cũng đặt ra những thách thức lớn về mặt pháp lý. Giới chuyên gia kêu gọi các quốc gia, đặc biệt là Hàn Quốc, cần sớm thiết lập một khung pháp lý minh bạch nhằm đảm bảo an toàn và phân định trách nhiệm rõ ràng. Trong trường hợp xảy ra sự cố do lỗi từ hệ thống, trách nhiệm giải trình không nên chỉ đổ dồn lên vai nhân viên y tế mà các công ty phát triển công nghệ cũng phải liên đới chịu trách nhiệm.

Nhìn về tương lai, cái nhìn đồng thuận của cộng đồng y tế quốc tế là các chính sách và tiêu chuẩn y tế phải được thiết kế với tư duy lấy bác sĩ làm trung tâm, coi công nghệ là công cụ hỗ trợ nâng cao chuyên môn chứ không phải thực thể độc lập. Để đối phó hiệu quả với một xã hội siêu già, chìa khóa vàng không nằm ở một hệ thống lấy công nghệ làm trung tâm, mà phải là việc củng cố mạng lưới chăm sóc sức khỏe ban đầu, xây dựng một hệ thống y tế bền vững lấy bệnh nhân làm gốc.

Xuân Hùng